پنجاه بیت آغاز مثنوی مولوی

 

بشنو این نی چون شکایت می‌کند                     از جداییها حکایت می‌کند

کز نیستان تا مرا ببریده‌اند                              در نفیرم مرد و زن نالیده‌اند

سینه خواهم شرحه شرحه از فراق               تا بگویم شرح درد اشتیاق

هر کسی کو دور ماند از اصل خویش              باز جوید روزگار وصل خویش

5من به هر جمعیتی نالان شدم                  جفت بدحالان و خوش‌حالان شدم

 

 

هرکسی از ظن خود شد یار من                   از درون من نجست اسرار من

سر من از نالهٔ من دور نیست                     لیک چشم و گوش را آن نور نیست

تن ز جان و جان ز تن مستور نیست            لیک کس را دید جان دستور نیست

آتشست این بانگ نای و نیست باد                هر که این آتش ندارد نیست باد

10آتش عشقست کاندر نی فتاد                جوشش عشقست کاندر می فتاد

 

 

 

نی حریف هرکه از یاری برید                      پرده‌هایش پرده‌های ما درید

همچو نی زهری و تریاقی که دید           همچو نی دمساز و مشتاقی که دید

نی حدیث راه پر خون می‌کند                        قصه‌های عشق مجنون می‌کند

محرم این هوش جز بیهوش نیست           مر زبان را مشتری جز گوش نیست

15در غم ما روزها بیگاه شد                             روزها با سوزها همراه شد

 

 

 

روزها گر رفت گو رو باک نیست                تو بمان ای آنک چون تو پاک نیست

هر که جز ماهی ز آبش سیر شد               هرکه بی روزیست روزش دیر شد

در نیابد حال پخته هیچ خام                      پس سخن کوتاه باید والسلام

 

 

بند بگسل باش آزاد ای پسر                       چند باشی بند سیم و بند زر

20 گر بریزی بحر را در کوزه‌ای                    چند گنجد قسمت یک روزه‌ای

 

 

 

 

کوزهٔ چشم حریصان پر نشد                        تا صدف قانع نشد پر در نشد

هر که را جامه ز عشقی چاک شد             او ز حرص و عیب کلی پاک شد

شاد باش ای عشق خوش سودای ما             ای طبیب جمله علت های ما

ای دوای نخوت و ناموس ما                    ای تو افلاطون و جالینوس ما

25جسم خاک از عشق بر افلاک شد          کوه در رقص آمد و چالاک شد

 

 

 

عشق جان طور آمد عاشقا                  طور مست و خر موسی صاعقا

با لب دمساز خود گر جفتمی                همچو نی من گفتنیها گفتمی

هر که او از هم‌زبانی شد جدا            بی زبان شد گرچه دارد صد نوا

چونک گل رفت و گلستان درگذشت          نشنوی زان پس ز بلبل سر گذشت

30جمله معشوقست و عاشق پرده‌ای    زنده معشوقست و عاشق مرده‌ای

 

 

 

چون نباشد عشق را پروای او                  او چو مرغی ماند بی‌پر وای او

من چگونه هوش دارم پیش و پس           چون نباشد نور یارم پیش و پس

عشق خواهد کین سخن بیرون بود            آینه غماز نبود چون بود

آینه ات دانی چرا غماز نیست               زانک زنگار از رخش ممتاز نیست

35 بشنوید ای دوستان این داستان          خود حقیقت نقد حال ماست آن

 

 

 

 

بود شاهی در زمانی پیش ازین          ملک دنیا بودش و هم ملک دین

اتفاقا شاه روزی شد سوار            با خواص خویش از بهر شکار

یک کنیزک دید شه بر شاه‌راه            شد غلام آن کنیزک پادشاه

مرغ جانش در قفس چون می‌تپید        داد مال و آن کنیزک را خرید

40چون خرید او را و برخوردار شد              آن کنیزک از قضا بیمار شد

 

 

 

 

آن یکی خر داشت و پالانش نبود           یافت پالان گرگ خر را در ربود

کوزه بودش آب می‌نامد بدست           آب را چون یافت خود کوزه شکست

شه طبیبان جمع کرد از چپ و راست       گفت جان هر دو در دست شماست

جان من سهلست جان جانم اوست     دردمند و خسته‌ام درمانم اوست

45 هر که درمان کرد مر جان مرا                برد گنج و در و مرجان مرا

 

 

 

 

جمله گفتندش که جانبازی کنیم          فهم گرد آریم و انبازی کنیم

هر یکی از ما مسیح عالمیست         هر الم را در کف ما مرهمیست

گر خدا خواهد نگفتند از بطر            پس خدا بنمودشان عجز بشر

ترک استثنا مرادم قسوتیست          نه همین گفتن که عارض حالتیست

50 ای بسا ناورده استثنا بگفت          جان او با جان استثناست جفت

 

 

خرّ موسی صاعقا :اشاره به همین آیه دارد که حضرت موسی در کوه طور وقتی نور خدا را در کوه طور متجلی دیدند بیهوش شدند و بر زمین افتادند .

استثنا یعنی :ان شاءالله گفتن

بطر :تکبر و ناسپاسی کردن

 

 



موضوعات مرتبط: بشنو از نی چون حکایت می کند

تاريخ : ۱۳٩٤/۱٢/٢٠ | ٥:۳٢ ‎ق.ظ | نویسنده : وینا | نظرات ()