لف و نشر (پیچش و گسترش)

(نکته ای مربوط به غزل قیصر در بیت نام تو رخصت ...)فارسی سوم

آوردن دو یا چند واژه  در بخشی از کلام که توضیح ان ها در بخش دیگر آمده است.گوینده ابتدا دو یا چند چیز را سربسته و پیچیده (=لف) به دنبال هم می اورد و سپس وابسته هایشان را به همان ترتیب یا بدون ترتیب ذکر می کند:

به روز نبـــــــــرد آن یل ارجـــمند             به شمشیر   و خنجر  به گرز    و کمند

                                                            الف            ب           ج            د

برید و درید و شکست و ببست           یلان را سر و   سینه و   پا و    دست      (فردوسی)

الف      ب           ج          د                        الف       ب        ج          د

 

اگر دقت کنیم چنین می شود : به روز نبرد آن پهلوان سر یلان وپهلوانان را با تیغ برید.سینه شان را با خنجر درید.پایشان را با گرز شکست.دستشان را با کمند بست.

 

مثال دیگر:

گر دهدت روزگار دست و زبان زینهار      هر چه بدانی مگوی  هر چه توانی مکن

                        الف     ب                           ب                          الف

(صفای اصفهانی)

همان طور که در مثال بالا می بینید دست در مصرع اول (لف و پیچش ) است که کلمه و عبارت مربوط به ان در مصرع دوم هر چه توانی مکن  (نشر و گسترش) و زبان (لف و پیچش) است و هرچه بدانی مگوی (نشر و گسترش ) آن.

البته دراین مثال لف و نشرها مرتب و به ترتیب نیامده است.براین پایه ما با دو گونه لف و نشر سر و کار داریم:

ا.لف و نشر مرتب

2. لف ونشر نامرتب(مشوش).

 

آیا می توانید در این بیت لف ونشر ها را بیابید؟

 

نام تو رخصــــت رویـــش است وطـــــراوت      

 زین سبب برگ و باران تو را می شناسند

 

 


پاسخ:

رویش(لف) برگ(نشر)

طراوت(لف)  باران (نشر)

لف و نشر از گونه ی مرتب است



موضوعات مرتبط: لف و نشر , پیچش و گسترش , آرایه ادبی لف و نشر

تاريخ : ۱۳٩٢/٧/٢٦ | ۱۱:۳۸ ‎ق.ظ | نویسنده : وینا | نظرات ()