قمپز در کردن

 

آدمی ذاتا دوست دارد از خود تعریف کند و به بعضی اعمال و رفتار خود جنبه ی شاهکار بدهد.گمان می برد اگر حرفهای گنده بزند و کارهای مهمی را بر خلاف حقیقت به خود نسبت بدهد،حقیقت همیشه پنهان می ماند؛در حالی که چنین نیست .اینجاست که می گویند یارو قمپز در می کند؛ یعنی حرفهایش تو خالی و بی اساس است.

قپوز توپی بود کوهستانی و سر پر به نام "قپوز کوهی" که دولت امپراطوری عثمانی در جنگهای با ایران مورد استفاده قرار می داد.

این توپ اثر تخریبی نداشت زیرا در آن گلوله به کار نمی رفت بلکه مقدار زیادی باروت در آن می ریختند و پارچه های کهنه و مستعمل(استفاده شده) را در آن با سنبه به فشار جای می دادند و می کوبیدند تا کاملا سفت و محکم شود.

این توپها را در مناطق کوهستانی که پژواک و انعکاس صدا دوبرابر می شد، می بردند و به طرف دشمن پرتاب می کردند.صدایی آن چنان مهیب و هولناک داشت که تمام کوهستان را به لرزه در می آورد و تا مدتی صحنه ی جنگ را تحت الشعاع قرار می داد ولی کاری صورت نمی داد چون در آن گلوله به کار نمی رفت.

در جنگ های اولیه بین ایران و عثمانی صدای عجیب و مهیب آن در روحیه ی سربازان ایران اثر می گذاشت و از پیشروی آنان تا حدود زیادی جلوگیری می کرد ولی بعدها که ایرانیان به ماهیت و توخالی بودن آن پی بردند،هرگاه صدای گوشخراش ان را می شنیدند به یکدیگر می گفتند: "نتیرسید،قپوز در می کنند." یعنی توخالی است و گلوله ندارد.

کلمه ی قپوز مانند بسیاری از کلمات تحریف و تصحیف شده، رفته رفته به صورت قمپز تغییر شکل داده و ضرب المثل شده است.

 

منبع:ریشه های تاریخی امثال و حکم ،مهدی پرتوی آملی؛تهران،سنایی:1374



موضوعات مرتبط: قمپز در کردن , ضرب المثل

تاريخ : ۱۳٩٢/٦/٢٠ | ٦:۳٤ ‎ق.ظ | نویسنده : وینا | نظرات ()