جمع مکسر (حسن= hosn ) چیست؟

این واژه عربی  و یک اسم مصدر است .به معنای زیبایی .جمال و نیکویی است البته به

 معانی دیگر هم آمده است: رونق.فروغ .خوشی . خوبی. ( ر.ک.فرهنگ معین)

معمولا  برای مصدر جمع مکسر نمی آورند. در فرهنگ هم  ( محاسن = mahasen ) را

با ذکر این نکته که بر خلاف قیاس صرفی  است، برای آن آورده است .با توجه به این

نکته می توان  مفرد (محاسن ) را  (حسن ) دانست.

(محاسن) هم  چند معنا دارد: خوبی ها.نیکویی ها. که مفردش در بالا ذکر شد. بعضی

هم مفرد ان را (محسن= mahsan ) دانسته اند که این سخن از نظر برخی ادبا مردود و

 ناپذیرفتنی است. 

معنای دیگر  (محاسن) همان گونه که به آن اشاره کرده اید، ریش و لحیه =موهای

چانه و گونه هاست که به نظر می رسد چون ریش برای مردان نوعی زیبایی و نیکویی

است  به آن در عربی (محاسن )گفته اند.

در ادبیات فارسی هم در این باره کنایات گوناگون آمده است ؛ مثلا:

" ریش نداشتن کنایه از عزت و حرمت و آبرو نداشتن است و یا

ریش گرو گذاشتن کنایه از شفاعت کردن و ضمانت کردن است.

ریش در دست دیگری داشتن کنایه از بی اختیاری در کار

 به ریش خود یا کسی خندیدن  کنایه از مسخره کردن "و... ( ر.ک.لغتنامه دهخدا)

 

حسن (hasan ) یک صفت است در عربی به معنای خوب . نیکو.جمیل که برای مذکر به

 کار می رود و جمع مکسر آن:(حسان=  hesan) است .  ولی اگر مونث آن را بخواهیم

، حسنا ( hasna ) ست به معنای زن خوبروی . زن خوشگل. جمع مکسر ش هم همان

 است که برای حسن گفته شد.

در سوره الرحمن هم آمده است: "فیهن خیرات حسان"

 

حسنه ( hasana  یا  hasane)  یعنی کار نیک.عمل خیر.جمع آن می شود: حسنات

(=hasanat)  

 

اما جمع محسن ( mohsen) به معنای نیکوکننده و  جمع آن : محسنین (mohsenin ) است.

 (محسنه=mohsene ) یعنی زن نیکوکار وجمع آن: محسنات( mohsenat) است.

(منابع:فرهنگ معین و لغتنامه دهخدا)

 

 

 



موضوعات مرتبط: حسن و محسن و محاسن , ریش , جمع مکسر , زن خوشگل

تاريخ : ۱۳٩۱/۱٠/۱٦ | ٩:۱٤ ‎ب.ظ | نویسنده : وینا | نظرات ()